و انيس المقدسى از استادان معاصر زبان و ادب عربى هم كه معمولا پيشرفت و گسترش زبان عربى را در سرزمينهاى غير عربى نتيجهء قدرت و حكومت عربى در اين سرزمينها مىپندارند . وقتى در تاريخ اين زبان با اين پديده شگفت روبه‌رو مىشود كه ظهور دانشمندان نامدارى در زبان عربى همچون ابو على سينا و ابو ريحان بيرونى و جوهرى و ابن فارس و بسيارى علماى ديگر كه همه از مؤلّفان بزرگ زبان عربى هستند و هيچ‌كدام هم عرب نيستند مقارن با دورانى است كه خلافت عربى بغداد رو به ضعف نهاده و عرب را آن قدرت و سلطه‌اى نمانده بوده كه بتواند زبان خود را به ديگران تحميل يا از آن حمايت نمايد ، اين امر را پديده‌اى شگفت در تاريخ ( الظاهرة التاريخيّة الغريبة ) خوانده است . « 1 » آنچه با اسلام ايرانيان در يمن هم روى داده از همين‌گونه شگفتيها است كه نظائر آنها در تاريخ اسلام كم نيست ، و چون اينها نخستين پديده‌هاى شناخته شده از اين مقوله‌اند ، ازاين‌رو آغاز شگفتيها خوانده شدند . در اين‌جا هم با اسلام ايرانيان رويدادها در مسيرى جريان يافته‌اند كه خلاف آن انتظار مىرفته است . روابط ايرانيان يمن با مردم بومى آنجا تا اين تاريخ نه‌تنها در صلح و دوستى مىگذشته بلكه پيوسته با نوعى احترام و حق‌شناسى يمنيها از ايرانيان توأم بوده . يمنيها از اين‌كه ايرانيان آنها را از سيطره و ستم دشمنشان ، يعنى حبشيها آزاد ساخته بودند همواره نسبت به آنان حق‌شناس مىبودند . نامى كه آنها ايرانيان را بدان مىخواندند يعنى بنو الاحرار ، و ابناء الاحرار و كوتاه شدهء آن « الأبناء » كه بمعنى آزادان و آزاد زادگان است ، خود نشانه‌اى از اين حق‌شناسى و احترام بود . ابو الفرج اصفهانى پس از نقل قصيدهء منسوب به اميّة بن ابى الصلت « 2 » كه گويد آن را در ستايش سيف بن ذى يزن ، در روزى كه پس از پيروزى بر حبشيان در قصر

--> ( 1 ) - انيس المقدسى ، استاد الادب العربى فى جامعة بيروت الاميركية ، كتاب « أمراء الشّعر العربى فى المصر العبّاسىّ » ، بيروت ، 1936 . ص 11 : « . . . الظّاهرة التاريخيّة الغريبة ، استمرار الأدب العربى مع ضعف العرب و ذهاب السيّادة من ايديهم . » ( 2 ) - طبرى كه او هم اين قصيده را در 12 بيت نقل كرده آن را سرودهء ابو الصلت پدر اميّة شمرده و مسعودى ( مروج 2 / 306 ) آن را سرودهء ابو زمعه جدامية بن ابى الصلت نوشته .